گونه خرس قهوه‌ ای Ursus arctos

نام فارسی: خرس قهوه‌ای
نام علمی: Ursus arctos
نام انگلیسی: Brown Bear
نام‌های محلی: (ترکی: آیی)، (ترکمنی: قونقرآیی)، (کردی: وِرج، حش)، (مازندرانی: اَش)

جثه بسیار بزرگی دارد (خرس قهوه‌ای بزرگ‌ترین گوشت‌خوار ایران است)، گوش‌ها کوچک، گرد و دم نامشخص است. این خرس رنگی متفاوت از قهوه‌ای تیره تا زرد بور دارد. در مناطق غرب ایران، رنگ اکثر خرس‌ها روشن‌تر از مناطق شمالی است. بچه‌ها عموماً قهوه‌ای تیره‌اند و در ناحیه یقه آنها قسمت روشنی مانند خرس سیاه مشاهده می‌شود (خرس قهوه‌ای در دنیا چند زیر گونه دارد که از میان آنها می‌توان از خرس کودیاک و خرس گریزلی، که با 780 کیلوگرم بزرگ‌ترین گوشت‌خوار جهان است، نام برد).

ویژگی‌های ظاهری گونه خرس قهوه‌ای

طول سر و بدن 140 تا 250 سانتی‌متر، طول دم 6 تا 14 سانتی‌متر، ارتفاع بدن 90 تا 110 سانتی‌متر و وزن 100 الی 250 کیلوگرم است. بزرگترین گوشتخوار ایران است. نر و ماده همشکل‌هستند اما نر به‌طور مشخصی بزرگ‌تر و سنگین‌تر است. سر بزرگ، گوش‌ها کوچک و گرد، چشم‌ها ریز و دم بسیار کوتاه است. سطح کل بدن را موهای انبوه و یک‌دستی پوشانده است که معمولاً به رنگ قهوه‌ای اما گاهی تیره‌تر و یا روشن‌تر است. بچه‌ها قهوه‌ای تیره‌اند و گاهی در ناحیه سینه قسمت روشنی مانند خرس سیاه دارند. کف‌رو است و پاهای جلو و عقب هر دو دارای 5 انگشت با ناخن‌های بلند و قوی است.

زیستگاه، پراکندگی و فراوانی خرس قهوه‌ای در ایران

خرس قهوه‌ای در زیستگاه‌های جنگلی و کوهستانی یافت می‌شود. در اکثر مناطق کوهستانی رشته کوه‌های البرز و زاگرس و همچنین جنگل‌های خزر و ارسباران و از خراسان شمالی تا آذربایجان، و از آذربایجان تا لرستان، خوزستان و فارس پراکندگی دارد و نسبتاً کمیاب است.