گونه کروکودیل پوزه کوتاه Mugger Crocodile

نام فارسی: کروکودیل تالابی، کروکودیل پوزه کوتاه، گاندو
نام علمی: Crocodylus palustris
نام انگلیسی: Mugger Crocodile

گونه کروکودیل تالابی با نام محلی گاندو در دریاچه‌های آب شیرین، گودال‌های آب و مرداب‌ها زندگی می‌کند. ممکن است در استخرهای دخیره آب، کانال‌های آبیاری، آبگیرهای دست ساز انسان و حتی در تالاب‌های آب شور نیز یافت شود. این گونه معمولاً آب‌های کم‌عمق و آرام را برای زندگی ترجیح می‌دهند و خیلی اجتماعی هستند، به طوری که از طریق صوتی و تصویری با هم ارتباط برقرار می‌کنند. در آن‌هاقدرت‌نمایی برای قلمرو به صورت سلسله مراتب غالب به چشم می‌خورد. نرهای غالب قبل از جفت‌گیری در مقابل ماده‌ها و برای نشان دادن قلمرو دم خود را به زمین کوبیده و پوزه خود را بالا می‌گیرند.

توضیحات کلی از گونه گاندو

خزندگان از جمله جانوران ارزشمندی هستند که نقش مهمی را در تعادل چرخه طبیعت به عهده دارند. از میان حدود 200 گونه خزنده که در کشورمان شناسایی شده گونه کروکودیل از ارزش خاصی برخوردار است.
راسته کروکودیل‌سانان (Crocodylia) در ایران تنها دارای یک خانواده به نام کروکودیلیا (Crocodyliae) و یک گونه تمساح پوزه کوتاه ایرانی یا تمساح تالابی (Crocodyluc Palustris) می‌باشد. اهمیت این گونه منحصر به فرد از آن جهت است که تنها زیستگاه آن محدود به منطقه جنوب شرقی بلوچستان می‌شود و چون اهالی محل نام «گاندو» را برای این حیوان برگزیده‌اند، سازمان حفاظت محیط زیست جهت حراست و مراقبت از زیستگاه‌های طبیعی آن، مناطق فوق را تحت عنوان «منطقه حفاظت شده گاندو» تحت مدیریت خود دارد.
وسعت این منطقه بر اساس جدیدترین اطلاعات ماهواره‌ای بالغ بر 465 هکتار بوده و دارای رودخانه‌های مهمی همچون سرباز، باهوکلات و کلاجو می‌باشد. در این روخانه‌ها برکه‌هایی وجود دارد که هر کدام توسط یک یا چند تمساح اشغال شده و با توجه به موقعیت آن، اسم خاصی دارد. معروف‌ترین برکه‌های موجود در منطقه عبارت‌اند از:
برکه فیروزآباد، برکه آزادی، برکه درگس، برکه کهیر برز، برکه هوت کت، برکه شیر‌گواز، برکه باهو کلات، برکه پیر سهراب، برکه زیر سد پیشین، برکه جنگل، برکه پلنگی و … و دریاچه سد پیشین. بسیاری از گودال‌های آب که اهالی روستایی به نام «هوتک» می‌گویند.
در خلال سال‌های 1377 تا 1383 به دلیل بحران‌های خشک‌سالی، خشک شد و منجر به مرگ و میر تعدادی از این جانوران ارزشمند گردید به طوری که مأمورین محیط زیست مجبور به زنده‌گیری و انتقال تعدادی از آن‌ها به مکان‌های مناسب شدند. بر اساس سرشماری که در سال 1382 انجام گردید. تعداد کروکودیل‌های ایرانی را نزدیک به 300 عدد تخمین زده‌اند که پرتراکم‌ترین بخش، منطقه پیشین و جکی‌گور بوده که در دریاچه سد پیشین نزدیک به 100 عدد مشاهده شده است.
به هر حال آنچه که دارای اهمیت می‌باشد آن است که اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی این گونه را به لحاظ ارزش و تعداد نادرشان در آخرین طبقه‌بندی خود در سال 2005 جزو گونه‌های آسیب‌پذیر اعلام نموده است. البته این گونه به جز در جنوب شرقی ایران در کشورهای نپال، پاکستان، هندوستان، بنگلادش، سریلانکا و احتمالاً بخش‌هایی از چین نیز وجود دارد که بیشترین تعداد آن از شبه قاره هند گزارش شده است.